Lynn Debruyne

Synthese : depressie te lijf

Hoofdvraag: Wat zijn de effecten van bewegingstherapie als behandelmethode bij depressieve volwassenen?

Epidemiologie
Depressiviteit komt tweemaal zoveel voor bij vrouwen als bij mannen. 4,3% van de mannen en 8,2% van de vrouwen. Het beloop end e kan op herhaling is ongeveer gelijk. De kans op depressie is het grootst bij volwassenen.
Ongeveer één op 16 mensen tussen 18 en 65 jaar = 6,6%
Bij de jongeren van 13 tot 17 jaar is dit één op de 22 = 4,5%
Bij de ouderen is dit één op de achttien = 5,7%
Jaarlijks zijn er 17,3 per 1000 mannen en 38,8 per 1000 vrouwen die voor het eerst depressie krijgen.
40% krijgt de stoornis voor het eerst tussen het 15de en 35ste levensjaar.
Huisartsenregistraties bevatten geen DSM-diagnoses. Huisartsen erkennen depressie nog niet zo vaak.
Depressie is een van de duurdere ziekten. Het meest wordt uitgegeven aan algemeen psychiatrische ziekenhuizen en farmaceutische hulp.

Depressiviteit volgens de DSM-IV
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen Depressiviteit als:
Normaal verschijnsel
Begrijpelijke reactie op de omstandigheden. Nood aan begrip. Geen medicatie!
Symptoom
Een stemmingsdaling die gezien de omstandigheden langer duurt dan verwacht.
Naast opvang en begeleiding is er ook medicatie nodig.
Syndroom
Geclassificeerd door de DSM-IV met volgende symptomen:
Kernsymptomen
1. Gedeprimeerde stemming
2. Opvallend verlies van interesse of plezier
Andere symptomen
Bv. Vermoeidheid, gewichtsverlies, insomnia, agitatie, suïcide,…

Effecten van beweging op depressieve volwassenen
Effecten op de kwaliteit van leven
Van de Vliet → tijdserieonderzoek
Verschillende fasen:
Fase A (de baselineconditie) de controlegroep
Fase B (de interventieconditie) de interventiegroep
29 klinische patiënten tussen de 20 en 65 jaar met psychiatrische diagnose van stemmings-wisselingen volgens de DSM-IV
De patiënten worden behandeld met een gecombineerde farmaceutische en multidisciplinaire cognitieve gedragstherapie (CBTP)
Toevoeging van psychomotore therapie aan het behandelprogramma. Deze bestaat uit drie trainingssessies van 45 minuten per week in kleinere groepen. Het betreft aërobe en anaërobe oefeningen.
De belangrijkste meetinstrumenten die gebruikt zijn, zijn de BDI voor de mate van depressie en de Physical Self-Perception Scale voor het fysieke welzijn.
Gebruik gemaakt van randomisatietesten
Resultaat toont niet wat men had verwacht.

Dunn → The DOSE study
2 artikelen: 1ste had een slechte PEDro-score
2de artikel: PEDro-score van 8/10 = goede kwaliteit
Bewegingstherapie lagere HRSD17 score dan placebotherapie
HRSD17 = evaluatielijst voor de mate van depressie
80 mannen en vrouwen tussen de 20 en 45 jaar
Één groep krijgt bewegingstherapie van een lage dosis, één groep krijgt lage dosis en één groep krijgt een hoge dosis
Nog een controlegroep
Belangrijkste uitkomst: de Public Health Dose is voor bewegingstherapie een effectieve monotherapie voor milde tot
majeure depressies

Psychologische effecten van beweging (counter-conditionering)
bewegingstherapie : proces waarbij de verschillende stimuli hun negatieve toon verliezen en toleranti produceren (zorgt voor goed gevoel)
aversieve stimuli (volgens de associatie met Pavlov) wordt omgezet in stimuli die positief en motiverend zijn
De conditionering volgens Pavlov, inclusief de counterconditionering, kan uitgezonden informatie over de gezondheidsvoordelen of de sociale goedkeuring van bewegingstherapie verklaren

Fysiologische effecten van beweging
Acute neuro- endocrine effecten
Het is tot nu toe nog niet verklaard in hoeverre de uitstoot van het intracerebrale endogene opioid door motorische activiteit gestimuleerd wordt

Serotonerge neurotransmitter systeem
over een aantal weken herhaalde sportgerelateerde serotoninestimulatie: een adaptieve herregulatie van de serotonerge receptoren

Neurotrope factoren
Motorische activiteit: In de daartoe bestemde hersendelen komt een stimulatie van de neurogenese welke met verbeterde prestaties op de gedachten en andere geestesfuncties verbonden is.

Norepinephrine systeem
De effecten van bewegingstherapie op de lange termijn zorgt voor blootstelling aan andere stressoren. De langetermijneffecten van zwemmen of hardlopen behouden of verhogen de norepinephrine levels in de hersenen

Effecten van beweging op de korte termijn
korte termijn effect van een trainingsprogramma bij patiënten met milde tot majeure depressie
De mate van depressie wordt gemeten aan het begin en aan het eind van het programma aan de hand van de HRSD-21.
Resultaat onderzoek : bij zes patiënten een substantiële verbetering en een geringe bij twee patiënten. Bij vier patiënten is de mate van depressie niet afgenomen. Bij de laatste meting hebben vijf patiënten een HRSD-21 score van tien of minder

Effecten van beweging op de lange termijn
Onderzoek van Babyak: de SMILE studie
belangrijkste meetinstrumenten zijn de volgende depressie-evaluatie vragenlijsten: Diagnostic Interview Schedule (DIS), Hamilton Rating Scale for Depression (HRSD) en de Beck Depression Inventory (BDI)
drie behandelcondities: oefentherapie, medicatie of een combinatie van oefentherapie en medicatie

Discussie
Bij het interpreteren van de gevonden effecten in de gebruikte artikelen, dient er rekening mee te worden gehouden dat dit niet altijd toepasbaar is bij alle volwassenen met een depressie

Niet alle artikelen zijn beoordeeld met een goede kwaliteit (PEDro-score)

De meest significante is de onderzoekspopulatie. Het zijn allemaal mensen die gereageerd hebben op advertenties waarin vrijwilligers worden gezocht.

Conclusie
Beweging heeft zowel psychologische als fysiologische effecten, als effecten op de kwaliteit van leven en korte-en lange termijn effecten op vrijwillige deelnemers aan de onderzoeksgroepen.

Referentie van artikel

Meijer, B., (2006). Depressie te lijf [bachelor thesis]. Utrecht: Hogeschool Utrecht. Geraadpleegd via www.hbo-kennisbank.nl

Link naar worddocument

depressie te lijf